على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
65
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و روشن بدون اغلاق و رمز . ابرد ( abrad ) ص . ع . سحاب ابرد : ابر تگرگبار . و ثور ابرد : گاوى كه خالهاى سپيد و سياه دارد . و حمى ابرد : تبلرز . ابرد ( abrad ) ا . ع . پلنگ نر . ج : ابارد . و ابو الابرد ا خ : يكى از اصحاب رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله . ابرد ( abrod ) ع . ج . برد . ابردان ( abradane ) ا . ع . الابردان ( بصيغهء تثنيه ) صبح و شام و سايهء آنها . ابردة ( abradat ) ا . ع . - مؤنث ابرد - پلنگ ماده . ابردة ( ebredat ) ا . ع . بيمارى مضعف باه كه از غلبهء برودت و رطوبت زايد . ابرزى ( eberziy ) ا . ع . - مأخوذ از پارسى - زر خالص . ابرساء ( abras ' ) ا . ع . نوعى از سوسن . ابرش ( abrac ) ص . پ . برنگ سرخ و سپيد درهم آميخته . و اسبى كه نقطههائى بر خلاف رنگش در بدنش باشد . ابرش ( abrac ) ص . ع . مكان ابرش جائى كه داراى گياه بسيار برنگهاى مختلف باشد . و فرس ابرش : اسب چپار . و نيز ا خ . لقب جذيمة بن مالك كه بيمارى برص داشت و تازيان ترسيدند كه بوى ابرص گويند ابرش گفتند . ابرشاش ( ebrec c ) م . ع . چپار شدن اسب . ابرش خورشيد ( abrac - xuarcid ) ا . پ . آسمان . ابرشم ( abracam ) ا . پ . مر . ابريشم . ابرشمى ( abracami ) ص . پ . منسوب بابريشم . و ا . تاجر ابريشم فروش . و كرم ابريشم . ابر شهر ( abar - cahr ) ا خ . نام قديم نيشابور كه از چهار شهر خراسان است . ابرص ( abras ) ص . ع . كسى كه مبتلى به پيسى اندام باشد . و ماه كه داراى لكه است . و حيواناتى كه بواسطهء گزيدن حشرات بدن آنها دان دان و نقطه نقطه شود . و سام ابرص ا . : نوعى از چلپاسه . اين دو اسم است كه مركب شده به صورت يك اسم در آمده است . در طى جمله ممكن است اولى را اعراب داده دومى را بدان اضافه كرد و نيز مىتوان نخستين را مبنى شمرده دومى را به اعراب ما لا ينصرف معرب ساخت . ج : سوامّ ابرص و سوامّ و برصة و ابآرص . در هنگام تثنيه گويند ساما ابرص . ابرع ( abra ' ) ص . ع . هذا ابرع منه : اين ستبرتر است از آن . ابرغشاش ( ebreqc c ) م . ع . ابرغش ابرغشاشا : به گرديد از بيمارى كه داشت . ابرق ( abraq ) ص . ع . خاك با سنگ و گل و ريگ درآميخته . و رسن دو رنگ . و هرچه در آن سياهى و سپيدى باشد يق تيس ابرق . وا . داروئى مقوى حافظه . و نام مرغى . ج : ابارق . و ا خ . نام چند موضع . ابرقباد ( abar - qob d ) ا خ . پ . مر . ابر كوباد . ابرقوه ( abar - quh ) ا خ . پ . - معرب ابركوه - نام شهرى . و اسم دهكدهاى . ابرك ( abrak ) ا . پ . مصغر ابر يعنى ابر كوچك . و اسفنج . ابرك ( abrak ) ص . ع . متبركتر . ابر كابشا ( abar - k bec ) ا . پ تار عنكبوت . ابركار ( abr - k r ) ص . پ . متحير و حيران و آشفته و سرگردان و سراسيمه . ابركاكيا ( abark ki ) و ابركاكياب ( abar - k ki b ) ا . پ . عنكبوت . ابركوباد ( abar - kub d ) ا خ . پ . شهرى در ناحيهء ارجان واقع در ميان فارس و اهواز . گويند قباد آن را بنا كرده است . ابركوه ( abar - kowh ) ا خ . پ . شهرى در عراق عجم و مسافتش از اصفهان 20 فرسنگ يا 000 ، 80 قدم . اين شهر چنان كه از اسمش معلوم است در قلهء كوه واقع شده است . ابر گردش ( abr - gardec ) ا . پ . برقى كه گرداگرد ابر دور زند . ابرم ( abram ) ا . ع . نوعى از بيمارى . و نوعى از گياه . و ا خ . نام موضعى . ابرمة ( abremat ) ع . ج برام . ابر مادران ( abar - m dar n ) ا . پ . قسمى از حلوا . ابر مرده ( abre - morde ) ا . پ . اسفنج . ابرناك ( abr - n k ) ص . پ . ابرى . و داراى ابر . و پوشيده از ابر . ابرنتاء ( ebrent ' ) م . ع . آماده گشتن براى كار . ابرنجن ( abranjan ) ا . پ . حلقهاى از طلا و نقره كه زنان در دستوپاى مىكنند . آنكه در دست كنند دست ابرنجن و آنكه در پا كنند پا ابرنجن نام دارد . ابرنجين ( abranjin ) ا . پ . مر . ابرنجن . ابرنذاع ( ebrenz ' ) م . ع . آمادهء كار شدن . ابرنشاق ( ebrenc q ) م . ع . شادمان شدن . و شكوفه آوردن درخت . و گل شدن و شكفته شدن شكوفه . ابرو ( abru ) ا . پ . اجتماع موهاى بسيار به شكل كمان در بالاى چشم . و ابروى ترش يا ابروى تلخ : ابروئى كه در آن چين و شكن پديد آورند . و ابروى شام يا ابروى زال سر و يا ابروى فلك : ماه نو . و ابروى كشيده : ابروى دراز . و ابروى مردانه : ابروئى كه دلالت بر مردانگى